Są takie historie, których nie można przeczytać wyłącznie w książkach. Trzeba je usłyszeć od ludzi, którzy je pamiętają. Trzeba zobaczyć je na scenie, poczuć w muzyce i odnaleźć w prostych gestach codziennego życia. Właśnie z takiego przekonania narodził się projekt „Od ziarna do chleba – żywa opowieść o tradycji na Lubelszczyźnie” – wyjątkowa inicjatywa łącząca młodzież, seniorów i lokalne środowiska wokół wspólnego celu: zachowania i przekazania dziedzictwa kulturowego naszego regionu.
Projekt realizowany jest w ramach programu Kompas Młodego Obywatela, w module Nasze Tradycje, a jego działania potrwają od czerwca do grudnia 2026 roku. Nie będzie to jednak zwykły projekt edukacyjny. To przede wszystkim wspólna podróż przez historię, tradycję i wartości, które przez pokolenia budowały tożsamość mieszkańców Lubelszczyzny.
Tradycja, która żyje dzięki ludziom
Najcenniejszą częścią każdej tradycji są ludzie.
To oni pamiętają dawne zwyczaje, pieśni, rodzinne opowieści oraz codzienność, której nie znajdziemy w podręcznikach historii. Dlatego projekt opiera się na współpracy młodzieży z seniorami, uczestnikami Zespołu Ośrodków Wsparcia w Lublinie oraz członkami Kół Gospodyń Wiejskich między innymi z Krasienina i Tuszowa. To właśnie oni staną się przewodnikami po świecie dawnych obrzędów i zwyczajów.
Podczas wspólnych spotkań, rozmów i warsztatów młodzi ludzie będą poznawali historię codziennego życia na dawnej wsi. Będą słuchali wspomnień, zadawali pytania, nagrywali wywiady i wspólnie odkrywali znaczenie pracy, współpracy oraz wzajemnego szacunku.
Bo przecież każda kromka chleba zaczyna się od jednego małego ziarna…
Od pola aż do stołu
Osią całego projektu stanie się spektakl teatralno-muzyczny przedstawiający drogę, jaką dawniej przechodziło zboże.
Historia rozpocznie się od przygotowania ziemi.
Następnie uczestnicy pokażą siew, pielęgnację pól, żniwa oraz młócenie zboża.
Na końcu wspólnie dotrą do momentu wypieku chleba – symbolu domu, pracy, wspólnoty i wzajemnej troski o drugiego człowieka.
Nie będzie to jednak zwykłe przedstawienie.
Scenariusz powstanie na podstawie autentycznych historii przekazywanych przez seniorów. Dzięki temu każda scena stanie się fragmentem prawdziwego życia naszych dziadków i pradziadków.
Teatr, muzyka i emocje
W projekcie ogromną rolę odegra teatr.
Młodzież wspólnie z instruktorami przygotuje spektakl, poznając podstawy pracy scenicznej, interpretacji tekstu, ruchu scenicznego oraz emisji głosu. Równolegle prowadzone będą warsztaty muzyczne poświęcone tradycyjnym pieśniom Lubelszczyzny, które od pokoleń towarzyszyły mieszkańcom naszego regionu podczas pracy i świąt.
To właśnie muzyka stanie się mostem pomiędzy przeszłością a teraźniejszością.
Bo są melodie, które mimo upływu wielu lat nadal potrafią poruszyć serce.
Młodzież jako twórcy
Jednym z najpiękniejszych założeń projektu jest to, że młodzi ludzie nie będą jedynie widzami.
Staną się współautorami całego przedsięwzięcia.
Wezmą udział w przygotowaniu scenariusza, próbach teatralnych, warsztatach muzycznych, przygotowaniu scenografii oraz promocji wydarzeń. Będą również uczestniczyć w dokumentowaniu projektu poprzez fotografię, nagrania filmowe i audio.
To doskonała okazja do rozwijania kreatywności, pracy zespołowej oraz odpowiedzialności za wspólne dzieło.
Projekt dostępny dla wszystkich
Od początku planowania projektu ogromną uwagę poświęcono dostępności.
Podczas wydarzeń przewidziano obecność tłumaczy Polskiego Języka Migowego, możliwość korzystania z pętli indukcyjnej oraz wsparcie organizacji specjalizujących się w dostępności.
Powstanie również publikacja przygotowana zgodnie z zasadami Easy To Read (ETR) oraz słuchowisko audio inspirowane spektaklem, dzięki czemu z rezultatów projektu będą mogły korzystać także osoby z różnymi potrzebami.
To pokazuje, że kultura naprawdę może być otwarta dla każdego.
Finał pełen emocji
Zwieńczeniem projektu będą trzy publiczne prezentacje spektaklu:
- w Zespole Szkół nr 5 im. Jana Pawła II w Lublinie,
- w XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Zbigniewa Herberta,
- w Domu Kultury LSM.
Każde wydarzenie zostanie udokumentowane fotograficznie i filmowo, a rezultaty będą publikowane również w Internecie, aby mogły dotrzeć do jeszcze większego grona odbiorców.
Dlaczego warto?
Bo tradycja nie żyje w muzeum.
Żyje wtedy, gdy opowiadamy ją kolejnym pokoleniom.
Żyje, gdy młodzież słucha seniorów.
Żyje, gdy wspólnie śpiewamy dawne pieśni.
Żyje, gdy zwykły bochenek chleba przypomina nam, że najważniejsze rzeczy rodzą się z cierpliwości, współpracy i wzajemnego szacunku.
Przed nami wiele miesięcy niezwykłej pracy, rozmów, prób, muzyki i wspólnego odkrywania historii naszego regionu.
Już dziś cieszymy się, że możemy zaprosić Was do śledzenia kolejnych etapów tej wyjątkowej podróży.
Bo każda wielka historia… zaczyna się od jednego ziarna.
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”.
